IRC

From Helionica

IRC (ang. Internet Relay Chat) - usługa sieciowa umożliwiająca rozmowę na tematycznych lub towarzyskich kanałach IRC jak również prywatną, z inną podłączoną aktualnie osobą.

Spis treści

1 Podstawy
2 Opy, boty, splity i lagi
3 Sieci IRC i ich krótka historia
4 Zobacz też
5 Zewnętrzne linki

[edytuj]

Podstawy

Usługa ta funkcjonuje w architekturze klient-serwer, tj. fizycznie składa się z grupy połączonych ze sobą na stałe serwerów oraz programów-klientów. Programy klienckie uruchamiane są przez końcowych użytkowników lokalnie – na ich własnych komputerach, lub zdalnie – za pośrednictwem usługi SSH lub telnet. Rozmowy w sieci IRC odbywają się na tzw. kanałach, z których część funkcjonuje stale. Inne mogą być uruchamiane przez jednego użytkownika w celu porozmawiania choćby z jedną inną osobą.

Na ekranie użytkownika przewijają się od dołu do góry ekranu komunikaty wysyłane przez osoby piszące na danym kanale. Komunikaty te pojawiają się zaraz po ich wysłaniu, a ich kolejność jest identyczna z kolejnością napływania do serwera. Uzyskuje się dzięki temu wrażenie rozmowy osób przebywających w jednym pomieszczeniu.

Uczestnicy nie używają zwykle w IRC swoich prawdziwych imion i nazwisk, lecz posługują się krótkimi pseudonimami. Pseudonimy te w gwarze IRC popularnie określa się jako nick.

[edytuj]

Opy, boty, splity i lagi

Oprócz tworzenia kanałów i rozmawiania w czasie rzeczywistym, protokół IRC umożliwia także przesyłanie plików do wybranych osób oraz daje szereg narzędzi pozwalających administrować kanałami. Osoba, która założy dany kanał uzyskuje na nim automatycznie prawa operatora (w skrócie op). Daje mu to możliwość zamykania ust (blokowania możliwości wysyłania komunikatów na kanał) a nawet wyrzucania (kick) i blokowania możliwości wejścia (ban) wybranym osobom. Operator może też nadawać prawa operatora innym użytkownikom, zrównując ich tym samym w prawach z sobą.

Na kanałach działających stale porządku czasem pilnują wyspecjalizowane programy, działające jak zwykłe klienty IRC (udające zwykłych użytkowników). Wykonują one automatycznie rozmaite funkcje porządkowe (np. wyrzucanie za wulgaryzmy). Programy te zwane są botami. Na wielu popularnych kanałach dochodzi często do rodzaju przepychanek między skłóconymi operatorami i właścicielami grup botów (tzw. botnetów), zwanych wojnami opowymi.

IRC cierpi też na dwie inne przypadłości - splity i lagi. Split to czasowe zerwanie łączności między serwerami. Lag zaś to spowolnienie pracy całej sieci które powoduje, że komunikaty wysyłane przez użytkowników pojawią się u innych użytkowników dopiero po długim czasie i w niewłaściwej kolejności.

Wszystkie te niedoskonałości tworzą rodzaj folkloru, a stali użytkownicy IRC-a tolerują je, a nawet lubią.

[edytuj]

Sieci IRC i ich krótka historia

[edytuj]

EFNet

Protokół i architekturę IRC wymyślił w 1988 roku Jarkko Oikarinen z Finlandii, w ramach swojej pracy doktorskiej o możliwości prowadzenia teledyskusji za pomocą Internetu. Oikarinen uważał to tylko za rodzaj niezbyt dopracowanego przykładu jednego z możliwych sposobów prowadzenia takiej dyskusji.

Zabawa spodobała się jednak studentom na Uniwersytecie Oulu, którzy uruchomili pierwszy serwer IRC (irc.funet.fi, dziś już nieczynny). Następnie rozesłali do zaprzyjaźnionych administratorów na całym świecie kod źródłowy serwera i klienta IRC. Powstała w ten sposób pierwsza i aktualnie wciąż największa sieć IRC zwana EFNetem (Eris Free Network).

[edytuj]

IRCNet

IRCNet wziął swój początek z tzw. "Wielkiego Splitu" kiedy to część EFNetu z powodu waśni między IRC Operatorami oddzieliła się od EFNetu przybierając nazwę IRCNet.

Pierwszy polski serwer IRC również przyłączył się do tej sieci, o czym jest mowa niżej. Jest to obecnie najpopularniejsza sieć IRC-a w Polsce, a z całej sieci korzysta z reguł ok. 100 000 użytkowników jednocześnie.

[edytuj]

Undernet

To historycznie druga z sieci ogólnoświatowych, powstała na skutek problemów z nadmiarem użytkowników w IRCnecie. Undernet został stworzony przez grupę kilkunastu niezadowolonych z działania IRCnetu właścicieli serwerów, którzy odłączyli się od głównej sieci i utworzyli swoją własną w 1994 roku.

Sieć ta jest często obsługiwana przez te same serwery co serwery IRCnetu (ale na innych portach). Opiera się ona na tym samym protokole, ale do każdego serwera jest dołączony dodatkowy moduł umożliwiający rejestrowanie pseudonimów, kanałów i wzywanie specjalnego bota pilnującego stale porządku na kanale. Dzięki temu nie ma w tej sieci potrzeby stawiania własnych botów.

Aktualnie w Polsce nie ma żadnego serwera przyłączonego do sieci Undernet.

[edytuj]

Dalnet, USANet i inne

Na bazie pomysłu Undernetu zaczęły od 1995 roku powstawać kolejne nie połączone ze sobą sieci, z których największą jest chyba Dalnet. Mają one zwykle możliwość rejestrowania pseudonimów i kanałów oraz są odporniejsze na splity i lagi, nie cieszą się jednak takim powodzeniem jak IRCnet czy Undernet. Wiele z nich, jak USANet, ma charakter czysto lokalny.

[edytuj]

Polskie sieci IRC

Najstarszą i zarazem najpopularniejszą siecią IRC działającą w Polsce jest IRCnet. Pierwszy serwer został on założony przez Grzegorza Aksamita na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w 1993 roku. W ramach tej sieci pracują w Polsce obecnie dwa serwery – krakowski i poznański.

Drugą pod względem średniej liczby użytkowników siecią IRC w Polsce jest EFnet, posiadający jeden polski serwer – irc.efnet.pl. Wciąż trudno tam natrafić na kanały polskich społeczności, niemniej sieć ciągle się rozwija.

Z rdzennie polskich przedsięwzięć wyróżnić należy PolNet http://www.ircnet.pl – liczba użytkowników przekracza 2000 - oraz IRC7 http://www.irc7.pl – około 100–150 użytkowników. Obie te sieci charakteryzują się następującymi cechami:

istnieją od wielu lat;
działają na bazie ircd-hybrid;
mają obsługę pół-opów (%);
są wyposażone w serwisy, co umożliwia rejestrację nicków i kanałów na własność, bez ryzyka ich przejęcia przez osoby trzecie.

Kolejna liczącą siecią IRC jest IRCX.NET.PL – druga polska sieć oparta o protokół IRCX. Jej podstawową zaletą, obok szybkości działania serwerów, jest niewątpliwie możliwość rejestracji nicków i kanałów. Oferuje także niespotykany w innych sieciach podział władzy na kanale: Owner, Host, Op. Pierwszy z nich wyróżniany jest symbolem kropki (.). Więcej informacji na stronie sieci.

Ponadto w wielu lokalnych sieciach, działających w krajach, gdzie żyją polskie społeczności, istnieją często polskie kanały, np.: #polska w Undernecie, #polonia w Dalnecie i USAnecie.

[edytuj]