Unix
From Helionica
|
|
Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót - nazwa "UNIX" jest kalamburem określenia MULTICS, który był wzorem dla Uniksa) to system operacyjny napisany w 1969 w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. Rozwijany później w bardzo dynamiczny sposób, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji. Więcej w artykule Historia systemu operacyjnego Unix.
Nazwa UNIX jest zastrzeżonym znakiem handlowym The Open Group, przemysłowego konsorcjum zajmującego się standaryzacją rodziny kompatybilnych systemów. Oryginalny kod źródłowy należy do firmy Santa Cruz Operations (SCO). USL stanowią dziś część Lucent Technologies (wcześniej należały także do Hewlett-Packard).
Dziś Unix - choć jest nazwą zastrzeżoną dla Open Group - stał się synonimem całej rodziny systemów wywodzących się od pierwotnego pnia lub klonów kompatybilnych ze zestandaryzowanymi normami (POSIX, Single UNIX Specification): GNU/Linux, IBM OS/390, GNU/Hurd. W obrębie Uniksów wywodzących się z pierwotnego wydania wyróżnia się dwie gałęzie: pochodne Systemu V oraz rodzinę BSD.
Z Uniksa wywodzi się wiele bardzo ważnych dla informatyki technologii. Są to m.in.: TCP/IP, rekursywny system plików, NFS, pamięć stronicowa, DNS, poczta elektroniczna, FTP.
Spis treści |
Historia
Podział
Dawne Uniksy
Ważniejsze współczesne Uniksy
Legenda: (B) - pochodne BSD, (V) - pochodne Systemu V, (x) - klony Uniksa, napisane od podstaw
- AIX - system stworzony w firmie IBM (VB)
- ASV - Atari System V, derywat Systemu V opracowany przez Atari dla komputera Atari TT
- A/UX - pierwszy Unix firmy Apple Computer
- BSD/OS - wcześniej znany jako BSD/386, opracowany w firmie BSDI, bliski krewny FreeBSD, NetBSD i OpenBSD (B)
- Darwin - uniksowa podstawa systemu Mac OS X, oparta na mikrojądrze Mach pochodna NeXTStep, Rhapsody oraz FreeBSD (B)
- FreeBSD - powstaje w ramach wolnego projektu (B)
- GNU/Hurd - oparty na jądrze Mach, tworzony w ramach projektu GNU fundacji FSF (x)
- GNU/Linux - Linux jest uniksopodobnym jądrem napisanym przez Linusa Torvalds, opakowanym w narzędzia GNU (x)
- HPUX - odmiana Uniksa powstała w firmie Hewlett-Packard (V)
- IRIX - multimedialny 64-bitowy Unix stworzony dla komputerów Silicon Graphics (V)
- Minix - klon Uniksa napisany od podstaw dla komputerów PC przez Andiego Tannenbauma, nierozwijany (x)
- MiNT - klon Uniksa (hybryda Uniksa i TOS-u) napisany od podstaw dla komputerów Atari ST przez Erica R. Smitha, rozwijany do tej pory (x)
- NetBSD - wysoce przenośny system tworzony w ramach otwartego projektu, jak FreeBSD (B)
- NeXTStep - opracowany w firmie NeXT na bazie jądra Mach, obecnie w Apple (B)
- OpenBSD - wywodzi się z NetBSD, także otwarty projekt (B)
- Plan9 - koncepcyjny derywatyw Uniksa powstały w pracowniach Bell Labs (V)
- QNX - klon Uniksa powstały z myślą o systemach wbudowanych (x)
- Sinix - wersja Uniksa opracowana przez niemiecką firmę Siemens-Nixdorf na bazie Xeniksa (V)
- Solaris - Unix powstały w Sun Microsystems, zastąpił SunOS (V)
- SunOS - nierozwijany już Unix Sun Microsystems dla systemów z procesorami SPARC (B)
- Tru64 - rozwojowa wersja Digital UNIX z DEC dla 64-bitowych procesorów Alpha (B)
- Ultrix - odmiana Uniksa stworzona w firmie DEC, zastąpił go Digital UNIX (B)
- UNICOS - system stworzony dla superkomputerów Cray
- UnixWare - bezpośredni derywat Systemu V powstały w Novellu, obecnie kod należy do SCO (V)
- Xenix - pierwszy Unix na PC i386, opracowany dla MS przez SCO (V)
